⚠️ Do zapamiętania przed zakupem
AIS MOB nie jest urządzeniem EPIRB/PLB: ostrzega jednostki w zasięgu AIS (kilka mil morskich), a nie służby ratownicze przez satelitę. Na morze pełne należy stosować nadajnik 406 MHz Cospas-Sarsat (EPIRB lub PLB). Pomylenie tych urządzeń równa się fałszywemu poczuciu bezpieczeństwa na wodach pełnomorskich.
W skrócie
Najważniejsze w 30 sekund
- Trzy urządzenia, których nie wolno mylić: PLB (osobista, 406 MHz, satelita, zarejestrowana na osobę), EPIRB (dla jednostki pływającej, 406 MHz, satelita, zarejestrowana na statek) oraz AIS MOB (człowiek za burtą, tylko lokalny AIS — bez satelity).
- Kategoria decyduje o sposobie uruchomienia: Kat. 1 = automatyczne zwolnienie float-free (hydrostatyczny zwalniacz HRU, czasem nazywany „zafe”), Kat. 2 = uruchomienie ręczne.
- Funkcje istotne w 2026: GNSS (szybkie określenie pozycji), AIS (lokalizacja przez pobliskie jednostki), RLS (potwierdzenie odbioru Galileo), NFC (test/konfiguracja przez aplikację).
- Niezakodowana lub niezarejestrowana balisa to balisa, która opóźnia — lub uniemożliwia — ratunek. To najczęstszy problem, z którym mierzymy się w warsztacie.
🛠️ Notatka warsztatowa
Skysat dystrybuuje, koduje i zapewnia serwis pogwarancyjny balis (Ocean Signal, ACR…) w Carnac. Ten przewodnik opisuje, jakie balisy wybieralibyśmy dla własnego jachtu, program po programie.
1. EPIRB, PLB, AIS MOB: trzy urządzenia, trzy zastosowania
To najczęstsze i najgroźniejsze nieporozumienie.
- EPIRB (Emergency Position-Indicating Radio Beacon) — balisa dla jednostki pływającej. Nadaje na 406 MHz do satelitów Cospas-Sarsat (globalny zasięg) + 121,5 MHz dla namierzania. Zarejestrowana na statek. To podstawowe urządzenie alarmowe w sytuacji „statek tonie / opuszczamy pokład”.
- PLB (Personal Locator Beacon) — ten sam system 406 MHz satelita, ale zarejestrowany na osobę, kompaktowy, uruchamiany ręcznie, bez automatycznego zwolnienia. Nosi się ją przy sobie. Idealna jako uzupełnienie lub dla osób często zmieniających jacht.
- AIS MOB (człowiek za burtą) — uwaga: nie nadaje do satelitów. Wysyła sygnał alarmowy lokalny AIS, odbierany przez pobliskie jednostki (zasięg typowo kilka mil morskich) i wyświetlany na ich AIS/ploterze. Idealna do odzyskania członka załogi wypadniętego za burtę w pobliżu jednostki; nie jest środkiem alarmowania przez satelitę.
Prosto rzecz ujmując: AIS MOB = odzyskanie członka załogi natychmiast przez jednostki w pobliżu. EPIRB/PLB = uruchomienie globalnych służb ratowniczych przez satelitę. Oba systemy są komplementarne, nie wymienne.
2. Kategoria 1 vs 2: automatyczne lub ręczne zwolnienie
W przypadku EPIRB, kategoria określa sposób uruchomienia:
- Kategoria 1 (float-free) — umieszczona w uchwycie z hydrostatycznym urządzeniem zwalniającym (HRU), które automatycznie uwalnia boję na głębokości ok. 4 m, jeśli statek tonie. Boja unosi się, aktywuje się samoczynnie. Niezbędna, jeśli scenariusz „szybkie zatonięcie, niezdolna załoga” jest realny (rejsy oceaniczne, konwoje, zredukowana załoga).
- Kategoria 2 (ręczna) — przymocowana do wnętrza; człowiek musi ją chwycić i uruchomić. Tańsza, idealna w żegludze przybrzeżnej, gdzie mamy kontrolę, ale bezużyteczna, jeśli nikt nie może jej dosięgnąć.
W przypadku Ocean Signal, EPIRB3 należy do Kategorii 2 (ręczna), a EPIRB3 Pro do Kategorii 1 (float-free) — to główna różnica między nimi, poza ceną.
3. GNSS, AIS, RLS, NFC: funkcje, które się liczą
Nowoczesne boje 406 MHz nie są sobie równe. To, co naprawdę zmienia szybkość i niezawodność akcji ratunkowej:
GNSS
Dokładna pozycja, szybko
Boja przekazuje swoją dokładną pozycję w pierwszych minutach, zamiast czekać na triangulację przez satelity. Dziś to nieodzowne.
AIS
Lokalizacja w zasięgu
Oprócz transmisji 406 MHz przez satelitę, boja wyświetla się na AIS statków w pobliżu: statek handlowy lub sąsiednie miejsce postoju może was zlokalizować jeszcze przed interwencją służb państwowych.
RLS
Potwierdzenie odbioru
Za pośrednictwem Galileo, potwierdzenie odbioru: dioda sygnalizuje, że alarm został odebrany i zlokalizowany. Psychologicznie ogromna ulga, gdy się czeka samotnie w sytuacji zagrożenia życia.
NFC
Test & monitoring
Testowanie i konfiguracja przez aplikację na smartfonie (sprawdzanie autokontroli, odczyt historii). Praktyczne do monitoringu.
Jeśli chodzi o autonomię: minimum 24 h nadawania przy -20 °C, modele „Pro” dążą do 48 h. Bateria ma określoną żywotność (często 7–10 lat), którą należy przestrzegać (patrz §5).
EPIRB3 / PLB3 firmy Ocean Signal łączą AIS + RLS + NFC; modele EPIRB1 / PLB1 to wersje 406 + GNSS „w wersji podstawowej”, bez AIS.
4. Kodowanie i rejestracja: pułapka, która kosztuje
To temat, który najczęściej rozwiązuje się w warsztacie — i ten, który zakupy online „po najniższej cenie” często pomijają.
Boja 406 MHz jest sprawna dopiero po zakodowaniu i zarejestrowaniu. We Francji proces składa się z trzech ogniw:
- MMSI + licencja stacji okrętowej — ANFR. Jeśli statek wyposażony jest w VHF/ASN, MMSI (9 cyfr) i licencja stacji okrętowej są dostępne w ANFR, online na stronie maritime.anfr.fr. Licencja — do przechowywania na pokładzie — zawiera MMSI i odniesienie każdej zadeklarowanej boi.
- Kodowanie boi. Programowanie z kodem kraju Francji + identyfikatorem (MMSI dla EPIRB morskiej lub numer seryjny). Boi zakupiona za granicą jest często zakodowana dla innego kraju → alarm trafi do niewłaściwego centrum koordynacji. Skysat dokonuje ponownego kodowania na potrzeby Francji.
- Rejestracja — obowiązkowa i bezpłatna. Zgłoszenie boi w krajowym rejestrze beacony 406 MHz, prowadzonym przez CNES (FMCC France): registre406.cnes.fr. Tam przypisuje się kontakty alarmowe: to one umożliwiają służbom identyfikację — większość alarmów to fałszywe alerty, które można odwołać, dzwoniąc pod numery kontaktowe, bez angażowania środków. To obowiązek wynikający z regulacji określonej w dziale 175 przepisów bezpieczeństwa statków.
Przekazanie / zmiana jachtu : transponder, który zmienia właściciela, musi zostać ponownie zarejestrowany — często spotyka się transpondery, które wciąż wskazują na poprzedniego właściciela.
Kupno transpondera to dopiero początek. Programowanie + licencja + rejestracja = to, co sprawia, że urządzenie staje się w pełni funkcjonalne — i właśnie w tym zakresie instalator może zaoszczędzić czas (a być może i więcej).
5. Konserwacja: bateria, pływak hydrostatyczny, przegląd
Transponder wymaga konserwacji — w przeciwnym razie nie zadziała w dniu startu:
- Bateria — typowa żywotność 7 do 10 lat; po tym okresie wymiana jest obowiązkowa. Regularny autotest (przycisk TEST / aplikacja NFC) nie zastępuje terminu wymiany baterii.
- Pływak hydrostatyczny (HRU) w kategorii 1 — część o określonej trwałości (zazwyczaj co 2 lata): po upływie terminu automatyczne zwolnienie nie jest już gwarantowane.
- Przegląd / konserwacja lądowa (SBM) — dla transponderów, które tego wymagają, pakiet Shore-Based Maintenance. Obsługujemy również przeglądy niektórych transponderów (np. Kannad).
Krótko mówiąc: transponder, tak jak tratwa ratunkowa, ma datę ważności. Podczas corocznego przeglądu jachtu należy sprawdzić baterię i pływak hydrostatyczny — to rutynowy krok, który pozwala uniknąć niemiłej niespodzianki w dniu startu.
6. Tabela porównawcza
| Kryterium | PLB1 | PLB3 | EPIRB1 Kat. 2 | EPIRB3 Kat. 2 | EPIRB3 Pro Kat. 1 |
|---|---|---|---|---|---|
| Typ | osobisty | osobisty | dla jednostek pływających | dla jednostek pływających | dla jednostek pływających |
| satelitarna 406 MHz | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| zintegrowany GNSS | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ |
| AIS | — | ✓ | — | ✓ | ✓ |
| RLS (Galileo) | — | ✓ | — | ✓ | ✓ |
| NFC (aplikacja) | — | ✓ | — | ✓ | ✓ |
| Uruchomienie | ręczne (przez użytkownika) | ręczne (przez użytkownika) | ręczne | ręczne | automatyczne zwolnienie po wodowaniu |
| Czas pracy po uruchomieniu | ≥24 h | ≥24 h | ≥48 h | ≥48 h | ≥48 h |
| Żywotność baterii | 7 lat | 7 lat | ~10 lat | ~10 lat | 10 lat |
Inne pozycje w katalogu: ACR GlobalFIX V5 Cat. 2, nadajniki AIS MOB1 / MOB2, AIS SART safeSEA S200 (AIS-SART służy do lokalizacji z tratwy ratunkowej, to zupełnie inna funkcja), gotowe zestawy bezpieczeństwa. Zobacz także porównanie łączności satelitarnej.
7. 5 pułapek warsztatowych
Pułapka nr 1
Pomyłka między AIS MOB a EPIRB/PLB.
Pułapka nr 1. Nadajnik AIS MOB działa lokalnie (AIS); aby wezwać pomoc na pełnym morzu, potrzebny jest sygnał 406 MHz.
Pułapka nr 2
Kupno nadajnika zakodowanego dla innego kraju.
Częsty błąd przy zakupach poza Francją: alarm trafia do niewłaściwego centrum. Należy go ponownie zakodować przed pierwszym wyjściem w morze.
Pułapka nr 3
Nigdy nie rejestrujesz (lub nie aktualizujesz rejestracji).
Niezarejestrowany nadajnik uniemożliwia służbom ratunkowym identyfikację. Przy sprzedaży/zmianie jachtu: ponownie zarejestruj.
Pułapka nr 4
Wybranie Cat. 2, gdy program wymaga float-free.
Na pełnym morzu lub z ograniczoną załogą, gdy nikt nie może uruchomić nadajnika, tylko Cat. 1 odłącza się automatycznie.
Pułapka nr 5
Zapominanie o terminach ważności.
Bateria (7–10 lat) i hydrostatyczny zwalniacz (HRU) (okres ważności ~2 lata): nadajnik, który "wygląda na nowy", może być niezdatny do użytku. Autotest nie zwalnia z przestrzegania kalendarza przeglądów.
8. Jaki nadajnik dla jakiego programu
- Pobrzeże / rejsy dzienne, załoga ma stały kontakt → EPIRB1 Cat. 2 lub EPIRB3 Cat. 2 jeśli potrzebny AIS + RLS. Dodatkowo PLB1 na skippera.
- Pełne morze / konwojowanie / ograniczona załoga → EPIRB3 Pro Cat. 1 float-free: automatycznie odłącza się, gdy jacht tonie. Dodatkowo PLB3 dla każdego członka załogi na wachcie.
- Regaty, wielojachtowe lub „chcę, żeby mnie śledzono” → PLB3 AIS/RLS osobista jest najbardziej uniwersalna.
- Ratowanie człowieka za burtą (członek załogi wypadł) → nadajnik AIS MOB (MOB1/MOB2), dodatkowo do EPIRB na jachcie — nie zamiast niego.
A uczciwość warsztatowa: najdroższy nadajnik źle zakodowany jest mniej wart niż wejściowa EPIRB1 dobrze zarejestrowana. Priorytet budżetowy: 406 MHz + kodowanie + rejestracja, reszta to komfort (użyteczny, ale drugorzędny).
9. FAQ
Jaka jest różnica między EPIRB a PLB?
EPIRB jest rejestrowana na jacht (może być Cat. 1 z automatycznym odłączeniem) ; PLB jest rejestrowana na osobę, kompaktowa, uruchamiana ręcznie. Oba nadajniki emitują sygnał 406 MHz do satelitów systemu Cospas-Sarsat. Wiele jachtów posiada oba typy.
Czy nadajnik AIS MOB wystarcza na pełnym morzu?
Nie — działa tylko w zasięgu AIS statków (kilka mil morskich). Na pełnym morzu potrzebny jest EPIRB lub PLB 406 MHz.
Kategoria 1 czy 2?
Cat. 1 = automatyczne odłączenie float-free (gdy jacht tonie, nadajnik sam się uwalnia). Cat. 2 = uruchamianie ręczne. Na pełnym morzu lub z ograniczoną załogą, Cat. 1 jest zdecydowanie zalecana.
Co to jest RLS?
Return Link Service (za pośrednictwem Galileo): potwierdzenie odbioru. Kontrolka na nadajniku potwierdza, że alarm został odebrany i zlokalizowany. Dostępne w modelach EPIRB3 / PLB3.
Czy muszę zarejestrować nadajnik i czy to płatne?
Tak, jest to obowiązkowe. Nadajnik rejestruje się bezpłatnie w narodowym rejestrze nadajników 406 MHz (CNES / FMCC Francja) na stronie registre406.cnes.fr, z podaniem kontaktów alarmowych. Dla jachtu wyposażonego w VHF/ASN, MMSI i licencja radiostacji okrętowej pochodzą z ANFR (maritime.anfr.fr). Kodowanie nadajnika jest natomiast usługą techniczną — realizujemy je.
Jak długo wytrzymuje bateria?
W zależności od modelu, 7 do 10 lat. Po tym okresie wymiana jest obowiązkowa. W modelach Cat. 1 hydrostatyczny zwalniacz (HRU) również wymaga okresowej wymiany (~2 lata).
Czy mogę kupić tańszy nadajnik za granicą?
Możesz, ale często będzie zakodowany dla innego kraju: trzeba go przekodować na Francję i ponownie zarejestrować, inaczej alarm trafi do niewłaściwego centrum koordynacji. „Okazja” może się okazać ryzykowna.
Transparentność — Skysat dystrybuuje, koduje i zapewnia serwis techniczny nadajników Ocean Signal oraz ACR w warsztacie w Carnac (Morbihan). Zalecenia w tym przewodniku opierają się na naszym doświadczeniu w zakresie kodowania, montażu i konserwacji, a nie na ulotce producenta. Gdy dla Twojego programu wystarczy prostsze rozwiązanie, mówimy o tym wprost.
