De essentie in 30 seconden
- ≤ 12 m / 7,5 t : elektromechanische lineaire cilinder volstaat. Eenvoudig, weinig onderhoud, materiaalprijs 1 500-2 200 €. Merken: Garmin GHP 12 Type 1, Raymarine Type 1, Lecomble & Schmitt MK1.
- 12-15 m / 7,5-13,5 t : elektromechanische Type 2 werkt nog in kustcruise, hydraulisch wordt aanbevolen bij ruw en oceaanvarend zeilen. Materiaalprijs 2 200-3 500 €.
- ≥ 15 m / 13,5 t of wedstrijd : hydraulisch verplicht. Kracht, snelheid en omkeerbaarheid zijn essentieel. Merken: B&G hydraulisch T1, T2, Lecomble & Schmitt MK2/MK3, Simrad DD15.
- 6 sleutelcriteria om te beoordelen : stuurkracht (minimaal 1 000 N/t gewicht), stuurreactiesnelheid (3-5 s/° in kustcruise, < 2 s/° in wedstrijd), omkeerbaarheid stuurman ↔ automatische piloot (hydraulisch wint).
- Totaalbudget refit : elektromechanisch 4 000-6 500 € excl. BTW geïnstalleerd (cilinder + besturing + sensoren + arbeid), hydraulisch 6 500-12 000 € excl. BTW.
De stuurcilinder is het krachtorgaan van de automatische piloot. Hij zet een elektrisch signaal om in stuurbeweging. Er bestaan twee technologieën: elektromechanisch (elektromotor + wormschroef) en hydraulisch (pomp + cilinder). De keuze bepaalt 10 jaar gebruik, het refitbudget en de geschiktheid van de piloot onder omstandigheden.
Zoekt u onderhoud voor uw bestaande cilinder? Zie ons artikel over stuurcilinderonderhoud. Voor de volledige keuze van de piloot (cilinder + besturing + sensoren), zie automatische piloot B&G vs Raymarine. Dit artikel richt zich uitsluitend op de technologiekeuze van de cilinder.
De twee families: elektromechanisch vs hydraulisch
Elektromechanisch lineair
Een elektromotor draait een wormschroef die een stang duwt of trekt. De stang is mechanisch verbonden met het roersectie. Alles zit geïntegreerd in één behuizing: cilinder = kant-en-klaar product, gemonteerd en vergeten.
- Merken op Skysat: Garmin GHP 12 Type 1 (1 916 €), Type 2 (2 191 €), Raymarine Type 1/2/3, Lecomble & Schmitt MK1/MK2/MK3 (niet standaard beschikbaar bij Skysat).
- Typische range: zeilboten 8-15 m, tot 13,5 t gewicht, stangloop 250-350 mm.
- Kracht: 7,5-13,5 kN afhankelijk van model.
Hydraulisch
Een elektrische pomp zet olie onder druk in een cilinder die aan het roersectie is bevestigd. De pomp kan gescheiden zijn van de cilinder (typisch kleine-middelgrote zeilboot) of geïntegreerd in een direct-drivesysteem (jacht ≥ 50 voet, wedstrijd).
- Merken op Skysat: B&G hydraulisch T1 12V (1 700 €), T2 24V (2 070 €), Simrad DD15 (1 962 €), Garmin SmartPump v2 (2 899 €), Lecomble & Schmitt MK1/MK2/MK3 hydraulisch (op aanvraag beschikbaar).
- Typische range: zeilboten 11-22 m, oceaanvarend groot formaat, multihulls.
- Kracht: 13,5-22 kN+ afhankelijk van configuratie.
Technisch vergelijk: 6 criteria die de keuze bepalen
1. Stuurkracht
Werkplaatsregel: 1 000 N per ton gewicht bij volle belading in standaard kustcruise. Voor oceaanvaren of grote kruisingen in ruw weer: verhogen naar 1 500 N/t.
- Zeilboot 8 t kustcruise → cilinder 8 kN minimum → Type 1 elektromechanisch of licht hydraulisch.
- Zeilboot 14 t oceaanvarend → cilinder 14 kN → Type 3 elektromechanisch of hydraulisch T2.
- Zeilboot 20 t wedstrijd → cilinder 30 kN → groot hydraulisch (DD15, MK3+).
2. Stuurreactiesnelheid (graden per seconde)
De snelheid waarmee de cilinder een koersafwijking kan corrigeren. Kritiek in ruw weer en bij wedstrijden.
- Elektromechanisch typisch: 3-6 s voor stuur-naar-stuur (35° aan elke kant).
- Hydraulisch typisch: 2-4 s voor stuur-naar-stuur.
- Hydraulisch direct drive wedstrijd (Simrad DD15, Lewmar GP): 1-2 s voor stuur-naar-stuur.
3. Stroomverbruik
Plaats 1 of 2 in stroomverbruik van de piloot op de 24-uursenergiebalans (zie ons artikel over lithiumbatterijdimensionering).
- Elektromechanisch in rust: 0,1 A (alleen logische voeding).
- Elektromechanisch bij correctie: 1-3 A (Type 1) tot 3-6 A (Type 3).
- Hydraulisch in rust: 0,2-0,5 A (pomp stand-by).
- Hydraulisch bij correctie: 3-8 A piek, maar kortere cycli.
Over 24 uur in ruw weer is het totale verbruik tussen beide technologieën globaal gelijk — hydraulisch verbruikt meer piekvermogen maar corrigeert sneller en dus korter.
4. Omkeerbaarheid (overgang stuurman → piloot → stuurman)
Capaciteit van de cilinder om het roer vrij te laten wanneer de piloot is uitgeschakeld.
- Elektromechanisch lineair: de wormschroef houdt het roer mechanisch vast, zelfs met piloot uit. Gevoel van "remmen" voor de stuurman, die tegen de interne weerstand van de cilinder moet duwen. Groot nadeel bij wedstrijden en met wisselende bemanning.
- Hydraulisch met automatische bypass: piloot uit = kleppen open = roer 100% vrij. De stuurman neemt zonder enige weerstand over. Dit is het criterium dat 90% van de wedstrijdprogramma's doet kiezen voor hydraulisch.
5. Onderhoud en levensduur
Geen significant verschil als de installatie correct is. Zie onze onderhoudsgids voor stuurcilinders.
- Elektromechanisch: 1 smering as + kogelkop per seizoen, controle bronzen ringen elke 500 h, typische levensduur 10-15 jaar.
- Hydraulisch: controle oliepeil en -kwaliteit jaarlijks, vervanging elke 5 jaar, typische levensduur 12-18 jaar.
- Hydraulisch direct drive wedstrijd: verfijnder onderhoud (afdichtingen, druk, magneetklep), levensduur 8-12 jaar bij intensief wedstrijdgebruik.
6. Ruimtebeslag en installatie
- Elektromechanisch: 1 compacte behuizing te monteren tussen spant en roersectie. Installatie in 4-8 uur.
- Hydraulisch: 2 elementen (pomp + cilinder) verbonden via hogedrukleidingen. Installatie 8-16 uur (leidingdoorvoeren + systeem ontluchten).
- Hydraulisch direct drive wedstrijd: complexe integratie op roeras, installatie 16-32 uur.
Elektromechanische lineaire cilinder — details en merken
De historische technologie voor zeilboten sinds de jaren 1980. Wijdverspreid omdat het het eenvoudigste product is om te integreren bij refit.
Garmin GHP 12 (lineaire cilinders)
Skysat distribueert de Type 1 (1 916 €) voor zeilboten ≤ 11 m / 7,5 t en de Type 2 (2 191 €) voor zeilboten 11-15 m / 7,5-13,5 t. De cilinder wordt aangestuurd via een Reactor 40 besturing en een GHC 50 display.
Raymarine Type 1/2/3
Historische Raymarine Evolution-serie. Type 1 ≤ 11 m, Type 2 11-15 m, Type 3 15-22 m. Compatibel met Raymarine EV-100/EV-200/EV-400 besturing. Skysat distribueert de ACU besturing en Raymarine-accessoires; de cilinder zelf wordt in sommige gevallen op speciale bestelling geleverd.
Lecomble & Schmitt MK1/MK2/MK3
Franse historische fabrikant (Vendée). Zeer aanwezig op nieuwe Bénéteau/Jeanneau-zeilboten. Stangloop 250 mm (MK1), 300 mm (MK2), 350 mm (MK3). Kracht 7,5 kN tot 22 kN. Skysat distribueert standaard niet, maar kan op aanvraag sourcen voor refitprojecten.
Hydraulische cilinder — details en merken
Verplichte technologie boven 15 m, sterk aanbevolen bij oceaanvaren vanaf 10 m. Architectuur: pomp + cilinder + bypass + manometer.
B&G hydraulisch T1/T2
Skysat distribueert de B&G T1 12V (1 700 €) en T2 24V (2 070 €). Compatibel met NAC-3 Navico besturing (1 649 €). Voor zeilboten 11-18 m, comfortabele oceaanvaart en wedstrijd categorie B/C.
Simrad DD15 (Direct Drive 15 kN)
De DD15 (1 962 €) is een hydraulische direct-drive krachteenheid voor zeilboten 15-22 m wedstrijd/grote cruise. Kracht 15 kN, stuurreactiesnelheid 1-2 s voor stuur-naar-stuur. Directe omkeerbaarheid. Integratie vereist een specifiek roeras.
Garmin SmartPump v2
Hydraulische pomp SmartPump v2 (2 899 €) compatibel met bestaande hydraulische systemen (derde partij cilinder). Aangestuurd door de Garmin Reactor 40 hydraulische GHC 50 besturing (2 080 €). Goede keuze voor boten met een bestaande hydraulische cilinder (bijv. Bénéteau Yacht line).
Lecomble & Schmitt hydraulisch MK1/MK2/MK3
Gescheiden pompen en cilinders, hydraulische equivalenten van de elektromechanische L&S-serie. Zeer gebruikt in Franse oceaanwedstrijden (IMOCA, Class40). Beschikbaar op aanvraag via Skysat.
Vergelijkingstabel per grootte en programma
| Zeilboot | Programma | Aanbevolen technologie | Type referentie | Cilinderkracht | Geïnstalleerd budget excl. BTW |
|---|---|---|---|---|---|
| ≤ 10 m / 5 t | Kustweekend | Elektromechanisch | Garmin Type 1, Raymarine Type 1, L&S MK1 | 5-8 kN | 3 500-4 500 € |
| 10-12 m / 5-7,5 t | Kust + 1-2 weken zomer | Elektromechanisch Type 1 | Garmin Type 1 (1 916 €) + Reactor 40 | 7,5 kN | 4 000-5 500 € |
| 11-13 m / 7,5-10 t | Oceaanvaart | Elektromechanisch Type 2 OF hydraulisch licht | Garmin Type 2 (2 191 €) OF B&G T1 (1 700 €) + NAC-3 | 10-13 kN | 5 500-7 500 € |
| 13-15 m / 10-13,5 t | Oceaan + transat | Hydraulisch | B&G T2 24V (2 070 €) + NAC-3 | 13,5 kN | 7 000-9 500 € |
| 15-18 m / 13,5-18 t | Comfortabele oceaanvaart | Hydraulisch T2/T3 | L&S MK2 hydraulisch + NAC-3 | 15-18 kN | 8 500-12 000 € |
| 15-22 m / 13,5-22 t | Oceaanwedstrijd IMOCA/Class40 | Hydraulisch direct drive | Simrad DD15 (1 962 €) + NAC-3 + Madintec | 15-22 kN | 12 000-18 000 € |
| ≥ 20 m jacht | Jacht met CZone-configuratie | Hydraulisch pomp extern + cilinder derde partij | Garmin SmartPump v2 + Reactor 40 GHC 50 | 15-22 kN | 10 000-15 000 € |
Voorbeeldcijfers: zeilboot 35 / 45 / 55 voet
Zeilboot 35 voet (10,5 m) / 6,5 t — kustcruise en 2 weken oceaanvaart per jaar
- Aanbevolen keuze: elektromechanisch Type 1 (eenvoud primeert boven marges in kracht).
- Skysat-oplossing: Garmin Type 1 (1 916 €) + Starter Pack Reactor 40 Compact (1 579 €) inclusief besturing + GHC 50 + sensoren.
- Totaalbudget geïnstalleerd: 4 200-5 000 € excl. BTW (cilinder + pack + arbeid 8 h).
Zeilboot 45 voet (13,5 m) / 11 t — oceaanvaart + 1 transat per 5 jaar
- Aanbevolen keuze: hydraulisch B&G T1, voor de omkeerbaarheid stuurman ↔ piloot (wisselende bemanning) en de marge in ruw weer.
- Skysat-oplossing: B&G hydraulisch T1 12V (1 700 €) + NAC-3 (1 649 €) + Precision 9 (533 €) + RF25N (319 €).
- Totaalbudget geïnstalleerd: 6 500-8 000 € excl. BTW (cilinder + besturing + sensoren + arbeid 12 h + olie).
Zeilboot 55 voet (16,8 m) / 16 t — oceaanwedstrijd + transat met bemanning
- Aanbevolen keuze: hydraulisch direct drive met premium wedstrijdbesturing (Madintec integreerbaar).
- Skysat-oplossing: Simrad DD15 (1 962 €) + NAC-3 (1 649 €) + sensoren + Madintec MAD Controller (2 550 €) als upgrade voor wedstrijd.
- Totaalbudget geïnstalleerd: 11 000-15 000 € excl. BTW (cilinder + besturing + sensoren + Madintec + arbeid 20 h).
5 veelgemaakte keuzefouten in de werkplaats
Keuzefouten cilinder — waargenomen in de Skysat-werkplaats
- Onderdimensionering door optimisme. De constructeur van de zeilboot geeft 7,5 t gewicht op, dus we kiezen Type 1. Maar het schip vaart met 800 L water + brandstof + bemanning + 200 kg uitrusting = 9,5 t in werkelijkheid. De Type 1 overbelast, wordt warm en klapt uiteindelijk. Dimensioneren altijd op het werkelijke gewicht tijdens het varen, niet op het constructiegewicht.
- Kies elektromechanisch om "te besparen" op een zeilboot van 15+ m voor oceaanvaart. Type 3 elektromechanisch kost ~1 000 € minder dan hydraulisch T2. Maar bij ruw weer met 25 knopen overbelast de elektromechanische cilinder, de piloot laat los en je moet 18 uur per dag met de hand sturen. De besparing is negatief.
- Hydraulisch zonder automatische bypass. Als het hydraulische systeem geen automatische bypasskleppen heeft (zoals bij sommige oude kits), blijft het roer geblokkeerd, zelfs met de piloot uit. De stuurman heeft moeite, de bemanning klaagt. Altijd controleren of de bypass aanwezig is bij aankoop.
- Kies een merk dat niet compatibel is met het bestaande ecosysteem. De boot heeft een Raymarine Axiom-kaartplotter. De klant koopt een Garmin Reactor 40-piloot om te besparen. Resultaat: geen besturing via de Axiom, Garmin-afstandsbediening verplicht op het cockpit, twee parallelle systemen. Kies een piloot van hetzelfde merk als de hoofd-kaartplotter — of een open systeem zoals Madintec dat met alles communiceert.
- Onderdimensionering van de hydraulische pomp ten opzichte van de cilinder. Een cilinder van 15 kN met een te kleine pomp = trage correctie, de piloot loopt achter en er ontstaan oscillaties. Pompen en cilinders altijd van dezelfde fabrikant of door de installateur samen goedgekeurd.
FAQ — Kies uw zeilbootcilinder
Kan een bestaand elektromechanisch systeem worden omgebouwd naar hydraulisch?
Ja, maar de installatie is zwaar: nieuwe hydraulische cilinder, nieuwe pomp, hogedrukleidingen aanleggen, systeem ontluchten, eventueel aanpassing roersectie. Reken op 16-24 uur arbeid in de werkplaats + 2 500-4 000 € materiaal, afhankelijk van de configuratie. Alleen zinvol als het programma van de boot significant verandert (bijv. van kustcruise naar wedstrijd of upgrade oceaanvaart na onvoldoende kustervaring).
Mijn zeilboot heeft al een Lecomble & Schmitt-cilinder, kan ik deze aansturen met een Garmin- of B&G-besturing?
Ja, de L&S-cilinder is mechanisch (of hydraulisch) en accepteert elk compatibel stuursignaal. De combinatie besturing + hoek-sensor + kompas kan uit elk ecosysteem komen. Controleer de elektrische interface van de bestaande L&S (spanning, maximale stroom, type retourpositie) en pas de besturing hierop aan. De Madintec MAD Controller is ontworpen om bijna elke cilinder op de markt aan te sturen.
Wat is het verschil tussen hydraulisch "omkeerbaar" en "niet omkeerbaar"?
Hydraulisch omkeerbaar = pomp met dubbele richting (kan de cilinder duwen of trekken), vereist bypasskleppen om het roer vrij te laten. Hydraulisch niet omkeerbaar = pomp met één richting, het roer is mechanisch gekoppeld aan pomp-cilinder wanneer de piloot uitstaat (permanente blokkering). Kies altijd omkeerbaar met automatische bypass voor veiligheid en comfort van de stuurman. Alle moderne systemen van B&G/Garmin/Raymarine zijn standaard omkeerbaar.
Pomp onder water of droog?
Droog in 99% van de gevallen. De pomp wordt gemonteerd in een technische kast met ventilatie, in de buurt van de cilinder. Een onderwaterpomp (ondergedompeld in de olievoorraad) bestaat op sommige oude systemen, maar vereist een luchtdichte voorraad en volledige demontage voor onderhoud. Bij refit altijd kiezen voor een moderne droge pomp.
Stuurcilinder vs roersectie: compatibel?
Ja, in de overgrote meerderheid van de pleziervaartconfiguraties. De cilinder grijpt aan op het roersectie (het onderdeel dat de rotatie van het roer naar het roerblad overbrengt) via een drijfstang. Compatibiliteit hangt af van de rotatiehoek van het sectie (typisch 70° totaal, ±35° aan elke kant), de cilinderloop en de beschikbare ruimte. Altijd controleren met een meting in de werkplaats vooraf.
Moet ik een reservecilinder meenemen bij oceaanvaren?
Niet een reservecilinder, maar een noodstrategie: handroer / alluresnelheidsregelaar (Aries, Hydrovane, Windpilot) voor zeilen, of een boegschroef / demontabel roer voor motoren. De elektrische cilinder is een gevoelig systeem — bij transats altijd minstens een terugkeer naar handbesturing voorzien met een demontabel koppeling cilinder-roersectie (typisch een demontabele pen). Zie ons onderhoudsgids voor cilinders voor tekenen van naderende storing.
Welke bedrading is nodig tussen besturing en cilinder?
Kabeldoorsnede berekend op maximale stroom van de cilinder + 30% marge. Elektromechanisch Type 1 (5-10 A): kabel 2 × 4 mm² over 3-5 m. Type 2-3 (10-15 A): 2 × 6 mm². Hydraulische pomp (8-15 A piek): 2 × 6 mm² minimum, tot 2 × 10 mm² bij krachtige pompen. Altijd beschermen met een zekering op de nominale stroom van de cilinder (niet piek) + 50%, toegankelijk vanaf het dashboard voor snelle reset bij incidenten.
Skysat distribueert de merken B&G, Garmin, Raymarine, Navico, Madintec en Simrad. Dit artikel is gebaseerd op onze ervaring met het installeren van automatische piloot op meer dan 120 zeilboten tussen 2018 en 2026, zowel in kustcruise als oceaanwedstrijden. De prijzen 2026 zijn indicatief voor erkende distributeurs, exclusief specifieke bedrading en exclusief mechanische aanpassingen aan het bestaande roersectie.
