Automatische piloot B&G vs Raymarine voor zeilboot van 40 tot 50 voet: technische gids 2026

Door Paul-Louis Defrétière, voorzitter van Skysat. Artikel gebaseerd op installaties uitgevoerd door onze technische afdeling tussen 2021 en 2026.

Op een zeilboot van 40 tot 50 voet is de keuze voor een automatische piloot zelden een merkkeuze. Het is een keuze voor het navigatieprogramma: wat je met de boot doet, dicteert de algoritmes, en de algoritmes dicteren de rekenunit. De hardware volgt. In deze klasse zijn beide ecosystemen — B&G NAC-3 en Raymarine Evolution — perfect geloofwaardig. Geen van beide is belachelijk. Geen van beide is universeel beter.

Dit artikel vat samen wat we hebben geleerd na regelmatige uitrusting van beide families in vijf jaar, op ongeveer zestig zeilboten in deze range. Het doel is niet om een winnaar te kronen: het is om u de beslissingsmatrix te geven die we gebruiken in onze technische afdeling. We distribueren beide merken. We vermelden dit eerlijk. Dat belet ons niet om duidelijke voorkeuren te hebben afhankelijk van het geval.

De architectuur van een automatische piloot begrijpen (de 3 minimale componenten)

Voordat we twee ecosystemen vergelijken, moeten we begrijpen dat automatische piloot een containerbegrip is. Een automatische piloot is geen doos. Het is minimaal drie afzonderlijke componenten die met elkaar communiceren.

1. De rekenunit (computer / CPU)

Dit is het brein. Het ontvangt als input de stuurcommando's (koers, hoek aan de wind, grondkoers), sensordata (kompas, versnellingsmeter, snelheid, windvaan) en berekent als output het commando dat naar de stuuras wordt gestuurd. Dit is het onderdeel dat de merk-specifieke algoritmes bevat. Bij B&G is dit de NAC-3 of de NAC-2, afhankelijk van het tonnage en de stuurklasse. Bij Raymarine is dit de Evolution-behuizing (ACU, Autopilot Control Unit), beschikbaar in verschillende versies afhankelijk van de kracht van de stuuras: EV-100, EV-200, EV-300, EV-400.

Dit is ook het onderdeel dat de inertiële centrale bevat — of ermee verbonden is. De kwaliteit van het kompas + IMU bepaalt direct de kwaliteit van de regeling, vooral in ruwe zee.

2. Het bedieningspaneel (display / controller)

Dit is de gebruikersinterface. Hiermee activeert u de piloot, schakelt u tussen koersmodus en windmodus, past u de gain aan, leest u de stuurhoek. Bij B&G: Triton 2 Pilot, Zeus Touch (geïntegreerd in de MFD), H5000 Graphic Display. Bij Raymarine: p70s of p70Rs, Axiom (geïntegreerd in de MFD), i70s voor weergave.

In deze boegrootte hebben we bijna altijd minimaal twee bedieningspanelen: één dicht bij de stuurman, één aan de kaartentafel. Dit is een echt ergonomie-onderwerp dat we in de voorstudie behandelen.

3. De stuuras (drive unit / linear ram)

Dit is het spierorgaan. Het ontvangt het commando van de rekenunit en beweegt de roerkoning (via het kwadrant of direct) of de helmstok. Op 40-50 voet hebben we bijna uitsluitend te maken met hydraulische of elektromechanische lineaire stuurasen die zijn gedimensioneerd voor de klasse van de boot (Type 1, Type 2, Type 3 bij Raymarine; equivalente klassen bij Lecomble & Schmitt aan de B&G-kant, die een massale OEM-leverancier is in dit segment).

Een ondermaatse stuuras is de eerste oorzaak van een piloot die "zigzagt" in dwarsgolven. En het is een terugkerende valkuil: we komen er later op terug.

Voor meer informatie over stuurasen, zie onze speciale fiche: Stuuras voor automatische piloot: kiezen, installeren, onderhouden. (aanvullend artikel)

De ecosystemen: B&G NAC-3 en Raymarine Evolution

B&G: race-erfgoed

B&G heeft een duidelijk verhaal — offshore racen. Het merk uitrust historisch IMOCA's, Class40's, Ultim's en de meerderheid van de high-end performance-cruise zeilboten gedurende twintig jaar. De NAC-3 is de directe evolutie van een ACP-lijn die bij B&G begon in de jaren 90 en bij elke Olympische cyclus en elke Vendée Globe werd verfijnd.

De filosofie: fijne regeling, diepe integratie met de H5000-centrale (die extreem nauwkeurige wind/snelheid/koersdata produceert), en sterke compatibiliteit met professionele routingsoftware zoals Expedition. Als je al een H5000 hebt, is de NAC-3 bijna altijd de logische volgende stap. Als je van nul begint, is het een investering die zich rechtvaardigt voor een programma gericht op prestaties — inclusief snelle cruise.

Raymarine: de pragmatische weg

Raymarine heeft een andere filosofie: een breder publieksecosysteem, eenvoudiger te implementeren, beter ondersteund op internationale schaal, en native geïntegreerd in Axiom-MFD's waarvan de touchscreen-interface bekend staat. De Evolution Pro-lijn (met ACU EV-400 typisch op 40-50 voet met hydraulische stuuras) is gebaseerd op een 9-assige centrale (3-assig kompas + 3-assige versnellingsmeter + 3-assige gyroscoop) die is geïntegreerd in de EV-1-behuizing, wat de installatie radicaal vereenvoudigt.

Dit is het ecosysteem dat we vinden op de meerderheid van recente Beneteau's, Jeanneau's en Hanse's uit de werf. Dat telt: als je 40-50 voet zeilboot een Sun Odyssey 410, een Oceanis 461 of een Hanse 458 is, heb je waarschijnlijk al Raymarine bedraad. Alles opnieuw configureren naar B&G is niet absurd, maar het is niet neutraal qua budget.

Technische vergelijking B&G NAC-3 vs Raymarine Evolution

De onderstaande tabel vat de belangrijkste verschillen samen die we gebruiken in onze technische afdeling. De cijfers gemarkeerd met een asterisk zijn die die ik liever met u valideer op de dag dat u de prijzen van de distributeur checkt — ze veranderen met elke prijsherziening.

*Indicatieve prijzen 2026, exclusief arbeid, exclusief specifieke bedrading, exclusief redundante roerkoning-sensor. De ranges variëren afhankelijk van de uiteindelijke configuratie en de actuele distributeursprijzen.

Zie ook: onze automatische piloten in distributie. En voor productfiches, de B&G NAC-3 (TODO link to exact product page) en de Raymarine Evolution (TODO link to exact product page).

Snelle lezing van de tabel

Drie regels verdienen commentaar:

• Kompas / IMU: het grote verschil in aanpak. B&G scheidt de piloot van het kompas, wat het mogelijk maakt om een zeer hoogwaardige centrale (Hercules op H5000) te gebruiken en de data te delen met de instrumenten. Raymarine integreert alles in de EV-1, wat eenvoudiger te installeren is maar de centrale toegewijd maakt aan de piloot.
• Zeilrouting: als je draait met Expedition, is de H5000 de natuurlijke partner. Als je aan de Adrena-kant van amateurracen zit, werken beide ecosystemen eerlijk, met een licht voordeel voor B&G via de H5000.
• Aanpasbaarheid: de NAC-3 exposeert meer laag-niveau parameters aan gevorderde gebruikers. Dit is een troef in race/regatta, maar ook een valkuil in cruise (zie verderop de veelvoorkomende fouten).

Beoordeling per navigatieprogramma

Hier is hoe we oriënteren in de voorstudie.

Comfortabele lange cruise (familie-transat, Middellandse Zee + Atlantische programma's)

Raymarine Evolution Pro (EV-400) is in de meeste gevallen de juiste keuze. Niet omdat het absoluut beter is, maar omdat:

• De installatie eenvoudiger is (EV-1 combineert kompas + IMU in één behuizing),
• De native integratie met Axiom-MFD's uitstekend is en de meerderheid van de kandidaten al uitgerust zijn met Raymarine bij aflevering uit de werf,
• De modi Auto / Track / Wind perfect geschikt zijn voor een lange cruise die geen extreme regeling vereist,
• De totale geïnstalleerde kosten meestal 10-15% lager zijn dan de equivalente B&G-configuratie, omdat we profiteren van het reeds aanwezige Raymarine-ecosysteem.

Uitzondering: als de boot een zware roerkoning heeft (Garcia, Allures, Boréal, sommige Ovni's), moet de overdimensionering van de stuuras zeer serieus worden genomen, ongeacht het ecosysteem.

Amateurregatta / club (IRC- of ORC-regatta in het weekend, snelle cruise)

B&G NAC-3 neemt de overhand als je serieus gebruik wilt maken van de wind/koers/VMG-functies. De granulariteit van de regeling is beter, de dialoog met een eventuele H5000 is native, en de integratie met Expedition is standaard. In dit type programma beperkt de piloot zich niet tot "de koers vasthouden": hij wordt een derde bemanningslid dat beter aan de wind vaart dan jij, en je moet hem de juiste parameters kunnen meegeven.

Dit geldt ook als je de boot wilt behouden na een racecyclus en een evolueerbaar platform wilt.

Semi-pro lange cruise (wereldreis, charterprogramma, verhuur)

Dat hangt ervan af. Eerlijk gezegd.

• Als operationele betrouwbaarheid primeert en de boot door zones gaat waar Raymarine-dealers talrijker zijn dan B&G-dealers (Pacific, Caraïben), is Raymarine verdedigbaarder. Het vervangende onderdeel telt evenveel als de prestatie.
• Als het programma sportieve navigaties zoals Kaapverdië / Brazilië / directe route omvat, en een schipper die de piloot kan instellen, behoudt B&G een technisch voordeel onder moeilijke omstandigheden.
• Als de boot bestemd is voor grote verhuur (bijv. chartercatamaran), domineert Raymarine om operationele redenen: wisselende bemanningen, internationale ondersteuning, gebruiksgemak.

In alle gevallen verdient een lang cruiseprogramma een echte studie in de technische afdeling: het is precies de situatie waarin één uur voorstudie duizenden euro's aan nazorg voorkomt. Zie onze service technische studies en 3D-ontwerp.

Veelvoorkomende installatiefouten

Hier zijn de echte valkuilen die we regelmatig corrigeren, hetzij in een refit, hetzij in de eerste installatie-onderhoud.

1. Onderdimensionering van de stuuras

De eerste valkuil, veruit de meest voorkomende. Een 45 voet cruisezeilboot met een Type 1-stuuras terwijl een Type 2 nodig is: het werkt in kalm water, maar het begeeft het in dwarsgolven. Het algoritme van de rekenunit kan er niets aan doen, de motor heeft niet de kracht om snel te reageren op het commando.

Terreinvoorbeeld (geanonimiseerd): Sun Odyssey 45.2, kustprogramma gevolgd door beslissing tot trans-Atlantische oversteek. De piloot was gedimensioneerd voor rustig kustgebruik. Eerste golfslag in de Golf van Biskaje: piloot in veiligheidsmodus na enkele minuten, stuurman handmatig gedurende 36 uur. Refitted met een stuuras van de hogere klasse en een redundante roerkoning-sensor. De piloot functioneerde perfect op de volgende trans-Atlantische oversteek, zonder veiligheidsmodus.

Skysat-regel: we dimensioneren altijd voor het meest veeleisende voorziene programma, niet voor het gemiddelde gebruik. Het prijsverschil voor de stuuras alleen is ongeveer €400-700 excl. BTW. Het veiligheidsverschil is onevenredig groot.

2. Verwarring tussen elektromechanische en hydraulische stuuras

Op een 40-50 voet zeilboot wordt de afweging tussen een lineaire elektrische en een hydraulische stuuras voornamelijk bepaald door:

• de frequentie van gebruik (charter/liveaboard drijft naar hydraulisch voor duurzaamheid),
• de beschikbare ruimte (lineaire elektrische compacter, hydraulisch vereist pomp + circuit),
• het aanvaardbare geluid in de achterkajuit (hydraulisch stiller in stabiele toestand).

Terreinvoorbeeld: Hanse 458 uitgerust met een lineaire elektrische stuuras omdat dat was wat de werf had geleverd. Programma veranderd naar lange cruise met drie wisselende bemanningsleden. Na 18 maanden: klappende geluiden en mechanische slijtage. Omgebouwd naar hydraulisch: stilte hersteld, nominale duurzaamheid. De lineaire elektrische zou perfect zijn geweest voor weekendgebruik.

3. Verkeerde instelling van de gain

De piloot werkt niet, je belt de installateur, en het antwoord is niet materieel: het zijn de gain-instellingen die fout staan. Vooral op B&G NAC-3 kan de rijkdom aan blootgestelde parameters leiden tot een piloot die "te veel reageert" in ruwe zee als de profielen nooit verder zijn verfijnd dan de initiële instelling.

Terreinvoorbeeld: Bavaria 46, bemanning die klaagt dat "de piloot zeeziek maakt" bij 25 knopen. Diagnose: standaard "race"-gainprofiel toegepast terwijl het programma comfortabele cruise is. Teruggezet naar een cruiseprofiel, aanpassing van amplitude/tegenstuur. Geen klachten meer.

Skysat-advies: de inbedrijfname moet een uitvaart op zee omvatten onder representatieve omstandigheden, niet alleen een instelling aan de kade. Dit is inbegrepen in onze standaard diensten.

4. Onvoldoende voeding

Een automatische piloot op 40-50 voet, onder belasting, vereist meerdere ampères piekstroom voor de stuuras. Een ondermaatse voeding (te dunne kabelsectie, verouderde servicebatterij, smeltveiligheid op de limiet) veroorzaakt spanningsdips op de belastingspieken, en de rekenunit schakelt over naar een gedegradeerde modus zonder duidelijke melding. Je verdenkt de piloot, de schuldige is de elektrische distributie.

Advies: een dedicated kabelsectie, een passende smeltveiligheid en een gezonde batterijset zijn niet-onderhandelbare voorwaarden. Dit is het natuurlijke moment om ook de totale energiebalans aan boord te bekijken (alternator, MPPT, hydrogenerator).

Aankomend aanvullend artikel: Hoe dimensioneren we onze lithium batterijset voor lange cruise? (artikel 10 uit onze serie)

Hoe kiezen: de Skysat-checklist

Voordat je bestelt, verduidelijken deze 8 vragen 90% van de keuze.

1. Welk programma domineert? Kust, lange afstand, charter, race?
2. Lengte en gewicht van de boot (niet alleen de lengte: een Pogo 12.50 en een Garcia 12 vereisen niet dezelfde stuuras)?
3. Type stuur: roer (bijna altijd op 40-50 voet), helmstok (zelden)?
4. Welk bestaand elektronica-ecosysteem is aan boord? Als Raymarine overal al bedraad is, is overschakelen naar B&G zelden gerechtvaardigd.
5. Is er al een H5000 of een equivalente centrale? Zo ja, wordt de NAC-3 logisch.
6. Welke routingsoftware wordt overwogen (Adrena, Expedition, Squid, geen)?
7. Wat is het totale geïnstalleerde budget, met onderscheid tussen materiaal / stuuras / arbeid / inbedrijfname op zee?
8. Refit of nieuwe installatie? Bij refit is de verborgen kostenpost het doortrekken van kabels in het bestaande systeem. Het materiaal is niet alles.

Op basis van deze antwoorden produceren we binnen 3-5 dagen een aanbeveling met prijsopgave in onze technische afdeling. Zie onze technische studies en onze realisaties.

FAQ

Kun je een B&G-piloot integreren in een Raymarine-netwerk, en omgekeerd?

Ja voor basisdata, via NMEA 2000 — de standaard gedeelde bus. GPS-positie, snelheid, wind, koers: deze data stroomt tussen ecosystemen zonder problemen. Maar de native gebruikersinterface blijft die van de fabrikant: een Axiom-MFD activeert een NAC-3 niet met dezelfde ergonomie als een Zeus, en een p70s-bedieningspaneel bestuurt een NAC-3 niet native. Voor 90% van de gevallen is het beter om consistent te blijven binnen één ecosysteem voor de pilootketen.

Welke stuuras kiezen voor een 45 voet aluminium zeilboot?

Op een 45 voet aluminium zoals Allures, Garcia, Boréal, bepaalt het gewicht en de roerkoning dat meestal een Type 2-stuuras minimaal nodig is, bij voorkeur hydraulisch voor duurzaamheid. De exacte berekening gebeurt op basis van het maximale koppel op de roerkoning, niet alleen op de lengte. Dit is een standaardpunt in onze technische afdeling.

Is de H5000-centrale compatibel met de NAC-3?

Ja, het is zelfs de referentiecombinatie aan de B&G-kant. De H5000 (CPU en Hercules) communiceert met de NAC-3 via de FastNet/N2K-bus en levert aan de pilootrekenunit wind- en snelheidsdata van hogere kwaliteit dan een instap-centrale. Dit is het structurele argument voor een prestatiegericht programma.

Is de NAC-3 compatibel met reeds geïnstalleerde Raymarine-stuurasen?

Ja, via een geschikte interface en een hercontrole van de dimensionering. We doen dit op sommige refits waar de klant terug wil naar B&G maar het recente hydraulische deel wil behouden. Dit is geen "plug and play"-geval: we documenteren altijd de compatibiliteit per geval.

Wat is het verschil tussen EV-200, EV-300 en EV-400 bij Raymarine?

Deze referenties komen overeen met krachtklassen voor stuurasen: EV-200 voor middelgrote boten (tot ~13 meter in de praktijk), EV-300 en EV-400 voor hogere segmenten met hydraulische stuurasen Type 2 en Type 3. Op 40-50 voet is de EV-400 de dominante referentie met een hydraulische stuuras. De rekenunit verandert mee met de klasse (ACU-200 / ACU-300 / ACU-400).

Kun je de piloot activeren zodra de motor draait, of moet je wachten tot stabiele vaart?

Technisch gezien ja, maar bij zeer lage snelheid heeft de piloot moeite met corrigeren omdat er weinig roereffect is. Boven ~2 knopen vooruit is activering betrouwbaar. Bij manoeuvres in de haven schakelen we altijd uit.

Wat kost een complete installatie op een 45 voet zeilboot bij refit?

Ordegrootte, exclusief specifieke complicaties: tussen €8.000 en €14.000 incl. BTW voor een complete set (rekenunit + bedieningspaneel + nieuwe stuuras + roerkoning-sensor + bedrading + arbeid + inbedrijfname op zee). De range verbreedt zich afhankelijk van de stuurasconfiguratie, het doortrekken van kabels en de integratie met de rest van de elektronica. Een persoonlijke offerte is noodzakelijk. Zie onze realisaties voor voorbeelden met prijzen.

Hoe lang duurt een automatische pilootinstallatie bij refit?

Gemiddeld drie tot vijf dagen werkplaats voor een piloot alleen, inclusief een halve dag tot een dag inbedrijfname op zee. Een refit dat ook de overstap naar N2K, een verandering van instrumenten of een nieuwe MFD omvat, kan zich uitstrekken over twee weken.

Conclusie: een goede piloot is eerst een goede voorstudie

Op 40-50 voet zijn B&G en Raymarine gelijkwaardig bij correcte dimensionering. Wat een installatie die tien jaar meegaat onderscheidt van een montage die eindigt in onderhoud, is zelden het merk: het is de kwaliteit van de voorstudie, de juiste dimensionering van de stuuras, de consistentie met het bestaande elektronica-ecosysteem en de echte inbedrijfname op zee.

Als je een specifiek project voorbereidt — refit of nieuwbouw — bieden we een persoonlijke voorstudie die precies dit dekt. Je beschrijft de boot en het programma, wij sturen een onderbouwde aanbeveling terug (materiaal, stuuras, integratie, totaal geïnstalleerd budget). Geen gekopieerde offerte: een echt dossier, ondertekend.

Vraag een voorstudie voor automatische piloot aan — technische afdeling Skysat, Carnac.

Skysat distribueert onder meer B&G, Raymarine, Simrad, Lowrance, Garmin en Furuno. Dit artikel weerspiegelt onze visie als installateur en technische afdeling: het is niet gesponsord en niet gericht om één merk boven een ander te verkiezen.

Over de auteur

Paul-Louis Defrétière is voorzitter van Skysat en ingenieur in mechatronica-systemen. Vijftien jaar in de topcompetitie zeilen, waaronder periodes bij Oracle Team USA en American Magic. R&D automatische piloot voor IMOCA Safran 2. Zie zijn auteurspagina voor de volledige lijst van door hem geschreven artikelen.

Wikidata: Q139564715